Roquetas de Mar-eko itsasargi zaharra

Antzinako itsasargi hori herriko argia izateko eraiki zen, portua non zegoen adierazteko. Roquetas-eko hondartzan dago, herriaren hego aldera, Santa Ana gazteluaren hondakinen ondoan (36°45'11.9"N - 2°36'22.5"W). 1863ko abenduaren 31n inauguratu zen argi zuri finkoaren itxura eta 9 miliatako irismenarekin, eta lur gainetik 17,5 metroko altueran eta itsas gainetik 9.5 metrotara kokatuta.

Eraikina solairu errektangular bakarrekoa da, itsas aldera ematen duen aldeko horman erdi-sartutako kono-enbor formako dorrearekin eta 12 aurpegiko linterna poligonalaz errematatua, zuriz margotuta.

Urte batzuk baziren itsasargi horren efikazia zalantzan jarrita zegoena, izan ere haren lanpararen argi finkoa herriko argiekin nahasten zen eta, bestalde, portuko kai muturra luzatzeko obrak zirela eta balizamendu bat jarri beharra egon zen hura markatzeko. Beraz, 1945 urtean kentzea erabaki zen eta haren ordez portuan kolore gorriko argi bat jarri zen, dikearen muturrean. Maiatzaren 10a izan zen zerbitzuan egon zeneko azken eguna.

Eraikin hori azkeneko urteetan etxebizitza bezala erabili izan da herriko portu barrutiko arduradunarentzat, instalazio berriak eraiki ziren arte. Orduan, eraikin horren inguruan berritzeko proiektu bat egin zen eta horrek ahalbidetu zuen eraikin eder hori berreskuratzea hasierako itxura bikainarekin.

Behin obrak amaituta, eraikin hori Roquetas de Mar-eko Udalari utzi zitzaion helburu kulturaletarako erabiltzeko. Ordutik itsasargi horretan era guztietako erakusketak eta jarduerak egiten dira. Horretarako bi areto desberdin dauzka erabilgarri.

San Telmo Gazteluko Itsasargia

Torrejon punta izeneko harkaitzezko malkar baten gainean kokatuta, Almeriatik Malagara doan errepide nagusian dago, San Telmo gazteluaren gainean (36°49'42.8"N - 2°29'31.2"W). Bere dorre almenaduna, 7 metroko altuerakoa, linterna zilindriko bat hartzeko egokitu zen. Bere barnean optika bat dago, prisma hexagonal bat dena.

Amildegitik ia zintzilik, 1976an hasi zen lanean, eta itsasotik 77 metrora igo zuen bere foku-planoa, 12 segundoan behin bi distira dituen ezaugarria emanez eta 19 miliako irismenenarekin.

Harkaitz berean nolabait zizelkatuta dagoen eskailera batek errepidearen mailatik sarrerako ateraino eramaten du.

Almeriako itsasargia

Almeriako itsasargia (36° 49' 33.11'' N - 2° 27' 52.136'' W) 1925eko uztailaren 22an inauguratu zen. Bere dorre zuriak, gorriz margotutako linternarekin, 12 metroko altuera du eta Almeriako portuko mendebaldeko dikearen gainean dago, itsas mailatik 19 metroko altuera fokala lortuz.

Itsasargia, kolore zuriko dorre hexagonal polit bat da, hiru gorputzez osatua: erlaitz hegaldatua balkoi txikiarekin, dorre zilindrikoa eta muntatzaile helikoidalen linterna. Lehen gorputzean azulejuz egindako apaingarriak daude, Andaluziako farorik originalenetako bat bihurtzen dutenak.

Itsasargi honen aurrekariak 1861. urtetik datoz eta lehenengo proiektua argi probisional bat kokatzea zen kaiaren muturrean eta 1865eko maiatzaren 15ean inauguratu zen. Kaiko lanak aurrera zihoazenez, argia atzean geratzen zen eta laster ordezkatu behar izan zen. Irtenbidea, zaindariaren gela barne hartzen zuen itsasargi mugikor bitxi bat eraikitzea izan zen. 1922ko maiatzean egin zen egungo itsasargiari dagokion behin betiko proiektua.

Gaur gaurkoz, portuko ababorreko argi gisa jarduten du.

Gata Lurmuturreko Itsasargia

2. ordenako itsasargi hau lurmuturraren puntarik irtenenean dago, San Frantzisko Paulakoaren gaztelu zaharra egon zen lekuan (38º 43 'N – 2º 11' 2 '' W).

Militarren, itsas armadaren eta obra publikoen arteko 10 urteko eztabaiden ondoren, itsasertzeko bateria bat hondakin haietan eta itsasargian jartzeko, eta hasierako eraikuntza lanak hutsean geratu ondoren (muinoak eta gazteluak nabarmen baitzuten argia), 1861ean behin betiko proiektua onartu zen, itsasargia 1863ko apirilaren 30ean piztuz. Optika birakari bat eta oliba oliozko lanpara bat zeukan eta argi finkoaren itxura ematen zuen, 30 segundoan behin eklipseak ezarriz eta 19 miliatako irismena zeukan. 1882ko abuztutik aurrera itsasargiko lanpara parafinaz elikatu zen eta 1902az geroztik petrolioz. 1914ko azaroan argi mota horren ordez, presiopeko petrolio-lurrunezko goritasun-lanpara jarri zen. 1917an distira distantziakide azkarretan finkatu zen behin betiko itxura. Hori lortzeko, aparatua eta biraketa-mekanismoa eraberritu ziren.

1973ko azaroan irrati bidezko itsasargia martxan jarri zen eta bi urte geroago argi-instalazio berri bat estreinatu zen 30 miliatarainoko argi-distira zuriak emateko. Itsas mailatik 51 metroko altueran dago argi-fokua, eta lur mailatik 18 metrora. Laguntza sistemak osatzeko, 1978an hasi zen martxan 7 miliako irismena zuen sirena bat.

Almeriatik 27 kilometrora, kostaldea inguratzen duen errepidetik iristen da, San Migeleraino eta La Fabriquillaraino, eta asfaltatutako errepide estu batetik jarraitzen du, itsaslabarraren gainetik inguratzen duena, lurmuturraren eta bere inguruen ikuspegi bikaina deskubritu arte. Itsasargia itsasoaren zatirik irtenenean dago, mendi idorren eta ur kristalinoen esparruan.

Bere historian zehar gertatutako gertakarien artean, aipatzekoa da 1917ko abenduan gertatu zen gertaera bitxi bat. Lanpararen eiektoreen garbiketak (sarri egiten zen lan hori eta bitartean argia une batez murriztu egiten zen) zerbitzu sekretu britainiarrei susmarazi zien Alemaniako itsaspekoei seinaleak helarazteko erabiltzen zela itsasargia.

Era berean, 1937ko uztailean izandako aireko eraso baten ondorioz, hainbat kalte gertatu ziren, eta dorrezainek bonbardaketen aurkako babesleku bat eraikitzea eskatu zuten. Onartu ere egin zen, baina ez zen gauzatu.

Polacrako itsasargia

Polacra lurmuturra –urrutitik bela polakra baten antza duelako du izena horrela– Níjarko udal barrutian dago, Almerían. Ipar-ekialdean, Mesa Roldángo itsasargia du bizilagunik gertukoena, eta, hego-mendebaldean, Gata lurmuturrekoa.

Bi itsasargi horiek argitzen ez zuten itzalgunea argitzeko eta kostaldeko arriskuak gainditzeko, Itsas Seinaleen 1985-1989ko Planak haiek osatzeko beste itsasargi bat eraikitzea xedatzen zuen.

Horretarako, XVI. mendeko zelata dorre baten hondarrak birgaitu eta konpondu ziren. Oinarri mailakatu baten gainean dago dorrea, eta harlangaitzezkoa da, oinplano zirkularrekoa, eta kono-enbor formakoa. 14,5 m luze da, eta adreilu txantiloituzko gailurra eta goleta ditu errematetzat. Lehen, bazuen sarrera goratu bat, haizebean, zeinetara barrurantz biltzen zen sokazko eskailera bat igota iristen zen, etsaien erasoak oztopatzeko.

2º W eta 36º 50,5’ N dira itsasargiaren koordenatuak, eta datu nagusiak, hauek: 13.000 kandelako argi intentsitatea, 14 miliako irismena, plano fokalaren 14,55 metroko altuera lurraren gainean eta 280,55 metroko altuera itsas mailaren gainean. 1991ko irailaren 9an jarri zen martxan itsasargia, eta 14 segundoan behin errepikatzen diren argi zuriko hiru argi keinuko multzoen itxura du.

Panoramika zabal baten gaineko bistak ditu, eta Almeríako Ingurune Fisikoa Babesteko Planak eta Almeríako Gune eta Ondasun Babestuen Katalogoak babesten dute kokalekua.

Mesa de Roldángo Itsasargia

1857an, Mesa Roldánen (36º 56.503' N, 1º 54.397' W) itsasargi bat eraikitzea erabaki zen, Gata eta Tiñoso lurmuturren arteko kosta tarteko iluntasuna arintzeko.

1861ean aurkeztu zen proiektua: 3. ordenako aparatua, argi finko naturala, 2 minutuan behingo hiru argi keinu, olio lanpara, argi fokuaren 198 metroko altuera itsas mailaren gainean, 11,90 metroko altuera lurraren gainean eta 22 miliako irismena.

1863an, itsasargia argitu zen; ordura arte, suak pizten ziren zelata dorrearen gainean. Atal finko batek eta kanpoko atal birakari batek osatzen zuten aparatu optikoa. Gerora, bi metxako erregailu bat egokitu zitzaion lanparari, parafina eta petrolioa kontsumitzeko.

Itsasargiaren itxura modernizatzeko eta egungo itxura emateko, argi finko zuriarena (22 miliako irismena duten lau argi keinuko multzoak), 1923an, erloju makina batek eragindako merkurio flotagailu baten gainean pantailekin txandakatutako lau leiar bertikal jarri ziren atal birakariaren ordez, eta presiopeko petrolio bidezko lurrun lanpara bat zaharraren ordez.

1973an, itsasargia elektrifikatu zen, goritasun lanpara batekin, eta ekipamendu osoa instalatu zen (optika, merkurio flotagailudun oinarria eta erloju makina) jatorrizko aparatuaren ordez.

Eraikina ederra da, baina lekua babesgabea da, eta, altuera dela-eta, ez dago itsasora zuzenean jaisterik. Inguruan bada harrobi bat, eta bertako leherketek itsasargia ukitu dute inoiz edo behin. Errepidea malkarra eta estua da, malda handikoa, eta kaitik Carboneras izeneko herrira daraman errepidearekin elkartzen da –7 km-ra dago Carboneras–.

Egungo farozaina Mario Sanz Cruz da. Duela urte batzuk, ezagutzeko aukera izan genuen, eta, haren biografiari buruz zertxobait jakin nahi izanez gero, esteka honetan kontsultatu daiteke.

Jaietako zorion-mezua (2019)

EGUBERRI JAI ZORIONTSUAK ETA URTE BERRI ON!